Hisse ortalama maliyeti, aynı pay senedinin farklı tarihlerde ve farklı fiyatlardan yapılan alımlarının tek bir birim maliyet altında birleştirilmesidir. Bu değer, yatırımcının elindeki her bir lot için ortalama olarak ne kadar ödeme yaptığını gösterir.

Doğru hesaplama yalnızca alış fiyatlarının aritmetik ortalamasını almak değildir. Her işlemde alınan lot sayısının farklı olabileceği için ağırlıklı ortalama kullanılmalıdır. Ayrıca gerçek maliyetin görülmesi için alış komisyonları da toplam yatırım tutarına eklenebilir.

Her alış işlemi için alınan lot sayısı ile birim alış fiyatı çarpılır. İşleme ait komisyon varsa bu tutara eklenir. Daha sonra tüm işlemlerin maliyetleri toplanır ve toplam lot sayısına bölünür.

Komisyon hariç sonuç isteniyorsa işlem komisyonları formüle eklenmez. Ancak gerçek başa baş seviyesinin daha doğru görülmesi için alış masraflarının dahil edilmesi genellikle daha anlamlıdır.

Aracı kurum komisyonu her işlemde toplam yatırım maliyetini artırır. Büyük hacimli tek bir işlemde komisyonun birim maliyete etkisi düşük olabilirken, küçük tutarlı ve sık yapılan işlemlerde toplam etki daha görünür hale gelir.

Aşağıdaki örnekte aynı hisse iki farklı fiyattan alınmıştır. Komisyonlar toplam yatırım maliyetine eklenmiştir.

Mevcut ortalama maliyetin altında yapılan yeni alış, ağırlıklı ortalamayı aşağı çeker. Düşüşün büyüklüğü yeni alış fiyatına ve alınan lot sayısının mevcut pozisyona oranına bağlıdır.

DCA, belirli aralıklarla planlı alım yapılmasını ifade eder. Yatırımcı tek bir fiyat seviyesini tahmin etmeye çalışmak yerine alımlarını zamana yayar. Böylece yüksek ve düşük fiyatlardan yapılan işlemler zaman içinde ağırlıklı bir ortalama oluşturur.

DCA yöntemi zarar ihtimalini ortadan kaldırmaz. Düzenli alım yapılan şirketin finansal yapısı, değerlemesi ve yatırım tezinin geçerliliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Güncel portföy değeri, eldeki toplam lot sayısının güncel hisse fiyatı ile çarpılmasıyla bulunur. Sonuç pozitifse gerçekleşmemiş kâr, negatifse gerçekleşmemiş zarar söz konusudur.

Başa baş fiyatı, pozisyonun satış masrafları dikkate alınmadan kâr veya zarar göstermediği yaklaşık birim fiyattır. Komisyon dahil ortalama maliyet bu seviye için temel referanstır.

Güncel fiyat ortalama maliyetin altındaysa, aracımız güncel fiyatın başa baş seviyesine ulaşması için gereken yaklaşık yükseliş oranını da gösterir.

Bedelsiz sermaye artırımında yatırımcıdan yeni para çıkışı olmaz. Toplam yatırım maliyeti aynı kalırken lot sayısı artar. Bu nedenle teorik birim maliyet, artan lot sayısına göre aşağı yönlü düzeltilir.

Toplam maliyet bu örnekte yine 4.000 TL’dir. Yalnızca lot sayısı ve birim maliyet değişmiştir.

Bedelli sermaye artırımında yatırımcı rüçhan hakkını kullanarak yeni paylar için ek ödeme yapar. Bu nedenle hem toplam lot hem toplam yatırım tutarı artar. Yeni ortalama maliyet, mevcut yatırım ile bedelli işlem maliyetinin ağırlıklı ortalaması üzerinden hesaplanır.

Nakit temettü yatırımcıya gelir sağlar ve temettü dağıtımında hisse fiyatı teorik olarak temettü tutarı kadar düzeltilir. Bununla birlikte aracı kurumların maliyet ekranlarında temettünün yansıtılma yöntemi farklı olabilir.

Kişisel performans takibinde temettü geliri ayrı bir nakit akışı olarak izlenebilir. Böylece toplam getiri, yalnızca fiyat değişimine değil alınan net temettülere göre de değerlendirilebilir.

Hisse bölünmesinde toplam ekonomik değer teorik olarak değişmez. Lot sayısı bölünme oranında artar, birim fiyat ve birim maliyet aynı oranda azalır.

Yatırım kararlarınızı farklı açılardan değerlendirmek için aşağıdaki hesaplama araçlarından yararlanabilirsiniz.