Temel bilgi
Mevduat reel getirisi nedir?
Mevduat faizi, bankada tutulan birikimin belirli bir süre boyunca bankanın kullanımında kalması karşılığında elde edilen geliridir. Tasarruf sahibi parasını hesaba yatırır; banka ise ilan ettiği yıllık brüt oranı, vade süresini ve ürün şartlarını kullanarak dönemsel faiz kazancını hesaplar.
Buradaki en önemli ayrıntı, bankanın ekranda gösterdiği oranın çoğunlukla yıllık ve brütolmasıdır. Örneğin yıllık %45 oran, 32 gün sonunda ana paranın %45'i kadar kazanç elde edileceği anlamına gelmez. Yıllık oran yalnızca 32 günlük süreye orantılanır.
Ana para
Faiz kazancı sağlayacak başlangıç tutarıdır.
Yıllık oran
Bankanın ilan ettiği brüt faiz oranıdır.
Vade
Paranın faiz kazanacağı gün sayısını gösterir.
Girdiler
Mevduat faizi hesaplanırken hangi bilgiler kullanılır?
Sağlıklı bir hesaplama için yalnızca ana para ve faiz oranı yeterli değildir. Vade gün sayısı, bankanın kullandığı gün esası, stopaj oranı ve paranın faiz kazanmaya başladığı valör tarihi de sonuca doğrudan etki eder.
Ana para
Mevduata bağlanan başlangıç bakiyesidir. Faiz bu tutar üzerinden hesaplanır.
Yıllık brüt faiz oranı
Bankanın teklif ekranında gördüğünüz, henüz vergi kesintisi uygulanmamış yıllık orandır.
Vade gün sayısı
Faizin kaç gün için hesaplanacağını belirler. Takvim günü ile ürün günü aynı olmayabilir.
Gün esası
Yıllık oranın 360 ya da 365 güne bölünmesi hesaplama sonucunu etkiler.
Stopaj oranı
Brüt faiz gelirinden yapılacak vergi kesintisinin oranıdır.
Valör tarihi
Yatırılan paranın faiz kazanmaya başladığı tarihtir; bazı ürünlerde işlem gününden farklı olabilir.
Formül
Temel mevduat faizi hesaplama formülü
Basit vadeli mevduatta bir dönem için brüt faiz kazancı aşağıdaki temel formülle tahmin edilebilir:
Formülde faiz oranı yüzde biçiminden ondalık biçime çevrilir. Örneğin %45 oran hesaplamada 0,45 olarak kullanılır. Gün esası bankaya veya ürüne göre 360 ya da 365 olabilir.
100.000 TL için hızlı örnek
100.000 × 0,45 × (32 ÷ 365)
= 45.000 × 0,087671
= 3.945,21 TL brüt faiz
Bu tutar henüz hesaba geçecek net kazanç değildir. Brüt faiz üzerinden stopaj hesaplanmalı ve brüt kazançtan çıkarılmalıdır.
Kazanç türleri
Brüt faiz ile net faiz arasındaki fark
Brüt faiz, mevduatın vergi kesintisi öncesindeki kazancını gösterir. Net faiz ise kesintilerden sonra hesaba geçen gerçek tutardır. Bu nedenle bütçe planlamasında ve banka karşılaştırmasında net tutar dikkate alınmalıdır.
Brüt faiz
- Vergi kesintisi öncesi kazançtır.
- İlan edilen yıllık oran üzerinden hesaplanır.
- Tek başına hesaba geçecek tutarı göstermez.
Net faiz
- Stopaj sonrası gerçek kazançtır.
- Vade sonunda ana paraya eklenebilir.
- Teklif karşılaştırmasında daha anlamlıdır.
Vergi etkisi
Stopaj mevduat kazancını nasıl etkiler?
Stopaj, faiz gelirinin kaynağında kesilen vergi kısmıdır. Banka, hesaplanan brüt faiz üzerinden ilgili oranı uygular ve kalan net kazancı hesaba aktarır. Stopaj ana paradan değil, faiz gelirinden kesilir.
Örnek stopaj hesabı
Brüt faiz
3.945,21 TL
Örnek stopaj
%15
Kesinti
591,78 TL
3.945,21 TL − 591,78 TL =3.353,43 TL net faiz
Teknik ayrıntı
360 gün ve 365 gün esası neden önemlidir?
Yıllık faiz oranının dönemsel kazanca çevrilmesinde kullanılan payda, sonuç üzerinde küçük fakat özellikle yüksek tutarlarda önemli olabilecek bir fark yaratır. Aynı ana para, oran ve vade için 360 gün esası, 365 gün esasına göre daha yüksek dönemsel brüt faiz oluşturur.
| Gün esası | Formül | Brüt kazanç | Fark |
|---|---|---|---|
| 365 gün | 100.000 × 0,45 × 32 / 365 | 3.945,21 TL | Referans |
| 360 gün | 100.000 × 0,45 × 32 / 360 | 4.000,00 TL | +54,79 TL |
Bankanın teklif dokümanında gün esasını göremiyorsanız müşteri hizmetlerinden veya sözleşmeden teyit edin. Hesaplama aracı ile banka sonucunun küçük farklılık göstermesinin en yaygın nedenlerinden biri bu ayrıntıdır.
Uygulama
Mevduat faizi adım adım nasıl hesaplanır?
Aşağıdaki örnekte 100.000 TL ana para, yıllık %45 brüt faiz, 32 günlük vade, 365 gün esası ve örnek %15 stopaj kullanılmıştır.
Faiz oranını ondalık biçime çevirin
%45 ÷ 100 = 0,45
Vade oranını bulun
32 ÷ 365 = 0,087671
Brüt faiz kazancını hesaplayın
100.000 × 0,45 × 0,087671 = 3.945,21 TL
Stopaj tutarını bulun
3.945,21 × 0,15 = 591,78 TL
Net kazancı ve toplam bakiyeyi bulun
Net faiz 3.353,43 TL, vade sonu tutarı 103.353,43 TL
Örneğin sonucu
- Ana para
- 100.000,00 TL
- Brüt faiz
- 3.945,21 TL
- Stopaj
- 591,78 TL
- Net faiz
- 3.353,43 TL
- Vade sonu
- 103.353,43 TL
Vade analizi
Farklı vadelere göre mevduat kazancı
Vade uzadıkça aynı yıllık oran altında dönemsel faiz kazancı artar. Ancak bankalar her vadeye aynı oranı vermeyebilir. Aşağıdaki tablo karşılaştırma mantığını göstermek için tüm vadelerde aynı %45 yıllık oran ve %15 örnek stopaj kullanır.
| Vade | Brüt faiz | Stopaj | Net faiz | Vade sonu |
|---|---|---|---|---|
| 1 gün | 123,29 TL | 18,49 TL | 104,80 TL | 100.104,80 TL |
| 32 gün | 3.945,21 TL | 591,78 TL | 3.353,43 TL | 103.353,43 TL |
| 46 gün | 5.671,23 TL | 850,68 TL | 4.820,55 TL | 104.820,55 TL |
| 92 gün | 11.342,47 TL | 1.701,37 TL | 9.641,10 TL | 109.641,10 TL |
Mevduat vade karşılaştırma aracını kullanın
Aynı ana para için farklı vade seçeneklerinin net sonuçlarını yan yana görün.
Teklif analizi
Mevduat faiz oranları nasıl karşılaştırılır?
Karşılaştırma yaparken ana para, vade, stopaj ve gün esası aynı tutulmalıdır. Aksi halde oran farkının gerçek etkisini görmek zorlaşır. Aşağıdaki tablo 100.000 TL ve 32 günlük vade için üç yıllık brüt oranı karşılaştırır.
| Yıllık oran | Brüt faiz | Stopaj | Net faiz | Vade sonu |
|---|---|---|---|---|
| %42 | 3.682,19 TL | 552,33 TL | 3.129,86 TL | 103.129,86 TL |
| %45 | 3.945,21 TL | 591,78 TL | 3.353,43 TL | 103.353,43 TL |
| %48 | 4.208,22 TL | 631,23 TL | 3.576,99 TL | 103.576,99 TL |
Üç faiz teklifini tek ekranda karşılaştırın
Brüt kazanç, stopaj, net kazanç ve vade sonu tutarlarını otomatik hesaplayın.
Yıllıklaştırma
Efektif yıllık mevduat getirisi nedir?
Kısa vadeli mevduat yıl içinde tekrar tekrar yenilenirse her dönemin net faizi ana paraya eklenebilir. Sonraki dönem daha yüksek bakiye üzerinden faiz kazanıldığı için toplam yıllık getiri basit yıllık oranla aynı olmayabilir.
Buradaki n, aynı vadeli dönemin yıl içinde kaç kez tekrarlandığını ifade eder. Ancak gerçek hayatta her yenilemede faiz oranı değişebileceği için efektif sonuç bir senaryo tahminidir, garanti edilmiş getiri değildir.
Yenileme sayısı
Kısa vadenin yıl içinde kaç kez tamamlandığını gösterir.
Faizin ana paraya eklenmesi
Bileşik etkinin oluşması için net kazancın yeniden bağlanması gerekir.
Bileşik etki
Mevduat yenileme kazancı nasıl büyütür?
Vade sonunda yalnızca ana para yeniden bağlanırsa her dönem yaklaşık aynı nominal tutar faiz kazanır. Net faiz de ana paraya eklenirse sonraki dönemin başlangıç bakiyesi yükselir ve bileşik getiri etkisi oluşur.
Faiz çekilirse
- Ana para sabit kalır.
- Her dönem benzer tutar faiz oluşur.
- Bileşik büyüme sınırlanır.
Faiz ana paraya eklenirse
- Yeni dönem bakiyesi artar.
- Faiz de faiz kazanmaya başlar.
- Uzun dönemde bileşik etki oluşur.
Mevduat faiz yenileme hesabı yapın
Birden fazla yenileme döneminde bakiyenin nasıl büyüdüğünü dönem dönem inceleyin.
Satın alma gücü
Enflasyon sonrası reel mevduat getirisi
Mevduat hesabındaki TL bakiyenin artması, satın alma gücünün de aynı ölçüde arttığı anlamına gelmez. Net nominal getiri, enflasyonun altında kalırsa hesap bakiyesi büyürken gerçek satın alma gücü azalabilir.
Örneğin aynı dönemde net getiri %35, enflasyon %40 ise basitçe 35 − 40 = −5 puan demek yaklaşık fikir verir; fakat doğru reel oran bölme formülüyle hesaplanmalıdır.
Reel mevduat getirisini hesaplayın
Net faiz kazancını enflasyon etkisinden arındırarak satın alma gücü değişimini görün.
İnce ayrıntılar
Mevduat kampanyalarında hangi koşullar kontrol edilmeli?
Yüksek görünen bir hoş geldin faizi, yalnızca belirli tutar aralığında veya sınırlı gün sayısında geçerli olabilir. Bazı teklifler yeni müşteri, yeni para, mobil kanal ya da ek ürün şartı içerebilir.
- Oranın hangi ana para aralığında geçerli olduğunu kontrol edin.
- Kampanyanın yalnızca yeni müşteri veya yeni para şartı taşıyıp taşımadığını öğrenin.
- Vade sonunda otomatik yenileme oranının kampanya oranından farklı olabileceğini unutmayın.
- Faiz kazanmayan alt bakiye veya vadesiz hesapta kalan tutar olup olmadığını kontrol edin.
- Valör tarihini ve paranın hangi gün faiz kazanmaya başlayacağını teyit edin.
- Erken bozma durumunda faiz kaybı veya oran değişikliği olup olmadığını okuyun.
- Stopaj ve diğer kesintilerin net kazanca etkisini hesaplayın.
- Teklifin dijital kanal, otomatik ödeme veya kart kullanımı gibi ek koşullarını inceleyin.
Kontrol listesi
Mevduat faizi hesaplanırken sık yapılan hatalar
Yıllık oranı doğrudan vade oranı sanmak
Yıllık %45 oran, 32 günde %45 kazanç anlamına gelmez. Oran vade gününe göre orantılanmalıdır.
Brüt kazancı net kazanç kabul etmek
Brüt faizden stopaj düşülmeden hesaba geçecek gerçek tutar bulunamaz.
Enflasyon satın alma gücünü nasıl değiştirir?nı göz ardı etmek
Paydadaki fark özellikle yüksek ana paralarda banka sonucu ile hesaplama sonucu arasında fark oluşturabilir.
Kampanya üst limitini kontrol etmemek
Yüksek oran tüm ana paraya değil yalnızca belirli bir tutara uygulanıyor olabilir.
Valör tarihini hesaba katmamak
Para işlem gününde değil sonraki iş gününde faiz kazanmaya başlayabilir.
Yenileme oranının aynı kalacağını varsaymak
Vade sonunda güncel piyasa ve banka politikası nedeniyle oran değişebilir.
Enflasyon etkisini tamamen unutmak
Nominal bakiye artışı pozitif olsa bile reel satın alma gücü düşebilir.
Merak edilenler
Mevduat faizi hakkında sık sorulan sorular
1. Mevduat reel getirisi nedir?+
Mevduatın stopaj sonrası net kazancından enflasyon etkisi çıkarıldığında kalan gerçek satın alma gücü değişimidir.
2. Nominal getiri ile reel getiri arasındaki fark nedir?+
Nominal getiri hesapta görülen faiz kazancıdır; reel getiri bu kazancın enflasyon karşısındaki gerçek değeridir.
3. Reel getiri nasıl hesaplanır?+
Yaklaşık yöntemde net faiz oranından enflasyon oranı çıkarılır; kesin yöntemde oranlar bölme formülüyle karşılaştırılır.
4. Stopaj reel getiriyi düşürür mü?+
Evet. Stopaj net faiz oranını azalttığı için enflasyon sonrası kalan reel getiriyi de düşürür.
5. Pozitif reel getiri ne demektir?+
Net mevduat getirisi enflasyonun üzerinde olduğunda satın alma gücünün artmasıdır.
6. Negatif reel getiri ne demektir?+
Mevduat faizi kazanılsa bile net getiri enflasyonun altında kalırsa satın alma gücünün azalmasıdır.
7. Sıfır reel getiri mümkün mü?+
Evet. Net getiri enflasyona yaklaşık eşitse satın alma gücü korunur.
8. Aylık enflasyonla mevduat getirisi karşılaştırılabilir mi?+
Evet; ancak her iki oran aynı döneme çevrilerek karşılaştırılmalıdır.
9. Yıllık faiz ile aylık enflasyon doğrudan karşılaştırılır mı?+
Hayır. Oranlar aynı zaman dilimine dönüştürülmeden yapılan karşılaştırma yanıltıcıdır.
10. Bileşik faiz reel getiriyi artırır mı?+
Faiz ana paraya eklenip yeniden değerlendirilirse nominal kazanç artabilir; enflasyon aynı kaldığında reel getiri de iyileşebilir.
11. Vade uzadıkça reel getiri kesin artar mı?+
Hayır. Faiz oranı, enflasyon ve yenileme koşulları değişebileceği için kesin artış garanti değildir.
12. Reel getiri hesabında beklenen enflasyon kullanılabilir mi?+
Gelecek dönem planlamasında tahmini enflasyon kullanılabilir; ancak sonuç senaryoya dayalı olur.
13. Gerçekleşen enflasyon neden daha doğru sonuç verir?+
Dönem sonunda oluşan satın alma gücü kaybını fiilen gösterdiği için gerçekleşmiş reel getiriyi daha doğru hesaplar.
14. Kur artışı reel getiri hesabına dahil edilir mi?+
Standart reel getiri hesabı enflasyonu esas alır; döviz bazlı değerlendirme ayrı bir karşılaştırmadır.
15. Mevduat reel getiri aracı ne gösterir?+
Net faiz, enflasyon ve vade bilgilerine göre satın alma gücü değişimini ve reel kazancı tahmin eder.
16. Reel getiri negatifse mevduat zarar mı ettirir?+
Nominal olarak faiz kazancı vardır; ancak satın alma gücü açısından kayıp oluşabilir.
17. Hesaplama sonucu kesin midir?+
Geçmiş dönem için gerçekleşen verilerle daha nettir; gelecek dönem hesapları varsayıma dayanır.
18. Bu rehber yatırım tavsiyesi midir?+
Hayır. Rehber genel bilgilendirme ve hesaplama amacı taşır.
Mevduat kazancınızı saniyeler içinde hesaplayın
Ana para, faiz oranı, vade, stopaj ve gün esasını girin; brüt faiz, kesinti, net kazanç ve vade sonu tutarını tek ekranda görün.
İlgili hesaplama araçları
Vadeli Mevduat Hesaplama
Vade sonu net kazancı ve toplam bakiyeyi hesaplayın.
Faiz Oranı Karşılaştırma
Üç farklı banka teklifini aynı koşullarda kıyaslayın.
Mevduat Vade Karşılaştırma
Farklı vade seçeneklerinin net sonuçlarını görün.
Mevduat Reel Getiri
Faiz kazancını enflasyon etkisinden arındırın.
Mevduat Faiz Yenileme
Birden fazla dönemde bileşik büyümeyi inceleyin.
Stopaj Hesaplama
Brüt gelir üzerindeki kesinti ve net tutarı bulun.
Bilgilendirme ve sorumluluk reddi
Bu sayfadaki formüller, oranlar ve örnekler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Stopaj oranları, bankaların gün esası, valör, kampanya, yuvarlama ve erken bozma kuralları değişebilir. Kesin sonuç için bankanın güncel sözleşmesini ve resmi düzenlemeleri kontrol edin. İçerik yatırım tavsiyesi değildir.